آموزش مدیریت بحران

دوره‌های فشرده آموزشی-عملیاتی

گزارش برگزاری دوره

مدیریت شرایط اضطراری

اقدامات ضروری قبل، حین و بعد از بحران

۲۵ و ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ شهرستان سمنان

دوره آموزشی «مدیریت شرایط اضطراری» با هدف تقویت آمادگی نیروهای داوطلب برای مواجهه سنجیده، ایمن و مسئولانه با موقعیت‌های بحرانی برگزار شد. در این برنامه، شرکت‌کنندگان ضمن آشنایی با اصول ارزیابی صحنه و حفظ ایمنی فردی، مهارت‌های پایه کمک‌های اولیه، جابه‌جایی ایمن مصدوم، تخلیه اضطراری، کار تیمی و ارتباطات اولیه در حادثه را در قالب آموزش و تمرین کارگاهی فراگرفتند.

ضرورت و رویکرد برگزاری

در لحظات ابتدایی وقوع حادثه، تصمیم‌های شتاب‌زده و ورود بدون شناخت به خطر، می‌تواند به آسیب‌های بیشتر منجر شود. از این رو، دوره حاضر با این نگاه طراحی شد که نیروهای مردمی و داوطلب، پیش از هرگونه مداخله، بتوانند صحنه را ارزیابی کنند، حدود توان و مسئولیت خود را بشناسند و در صورت امکان، تا رسیدن نیروهای تخصصی نقش پشتیبان و مؤثری ایفا نمایند.

محور اصلی آموزش، جایگزین کردن واکنش‌های هیجانی با رفتارهای آگاهانه و مرحله‌به‌مرحله بود؛ یعنی تشخیص خطر، حفظ ایمنی خود و دیگران، درخواست کمک، اولویت‌بندی اقدام‌ها و همکاری منظم با تیم حاضر در صحنه. این رویکرد، داوطلب را نه جایگزین نیروهای متخصص، بلکه همراهی مسئولیت‌پذیر و قابل اتکا در کنار آنان تعریف می‌کند.

مشخصات برنامه

عنوان دورهاقدامات ضروری قبل، حین و بعد از بحران
عنوان تکمیلیبرنامه‌ریزی شخصی و تیمی برای واکنش مناسب به موقعیت‌های بحرانی
زمان برگزاری۲۵ و ۲۶ مرداد ۱۴۰۵
محل برگزاریشهرستان سمنان
متولیسمن فروغ فردای کومش، با نشان رسانه‌ای سمنانم
همکاراناداره کل ورزش و جوانان و جمعیت هلال احمر استان سمنان

مدرس دوره

راهبری آموزشی کارگاه بر عهده جناب آقای عسکری صفایی سمنانی، مدرس و مربی امداد و نجات بود. تجربه ایشان در آموزش کمک‌های اولیه، جست‌وجو و نجات در آوار، اسکان اضطراری، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، زمینه‌ی ارائه مباحث با رویکردی اجرایی و مبتنی بر موقعیت‌های واقعی را فراهم ساخت.

محورهای آموزشی و تمرین‌های کارگاهی

۱. شناخت بحران و ایمنی فردی

آشنایی با انواع خطر، ارزیابی اولیه محیط، تشخیص موقعیت‌های ناایمن و ضرورت حفاظت از امدادگر.

۲. ارزیابی و اولویت‌بندی صحنه

مشاهده هدفمند صحنه، تشخیص خطرهای برق، گاز و سازه، تعیین اولویت‌ها و زمان مناسب برای عقب‌نشینی.

۳. کمک‌های اولیه ضروری

مرور و تمرین مقدماتی احیای قلبی ـ ریوی، مدیریت خفگی، کنترل خون‌ریزی، برخورد اولیه با سوختگی و شکستگی.

۴. انتقال و جابه‌جایی ایمن

توجه به اصول ایمن جابه‌جایی مصدوم، استفاده آموزشی از برانکارد و پرهیز از اقدام‌هایی که آسیب را تشدید می‌کند.

۵. تخلیه اضطراری و هدایت افراد

انتخاب مسیر امن، هدایت آرام و منظم افراد، توجه به سالمندان و کودکان و پیشگیری از ازدحام و رفتارهای پرخطر.

۶. کار تیمی و ارتباطات حادثه

آشنایی مقدماتی با تقسیم نقش، فرماندهی صحنه، انتقال اطلاعات معتبر و گزارش‌دهی مختصر و روشن به نیروهای امدادی.

روند اجرای دوره

برنامه در دو روز متوالی اجرا شد. روز نخست به ایجاد زبان مشترک در زمینه مدیریت شرایط اضطراری، شناخت خطرهای محیطی و تمرین مهارت‌های پایه کمک‌های اولیه اختصاص یافت. در روز دوم، مباحث تکمیلی با تأکید بر کار تیمی، مدیریت تخلیه، انتقال ایمن مصدوم و به‌کارگیری آموخته‌ها در موقعیت‌های شبیه‌سازی‌شده دنبال شد.

آموزش‌ها به‌صورت مشارکتی و با استفاده از تجهیزات آموزشی از جمله مانکن احیای قلبی ـ ریوی، اقلام کمک‌های اولیه، بانداژ، آتل، برانکارد و تجهیزات حفاظت فردی انجام شد. این شیوه، فرصت تمرین، پرسش‌وپاسخ، مشاهده خطاهای رایج و دریافت بازخورد مستقیم از مدرس را برای شرکت‌کنندگان فراهم آورد.

دستاوردهای مورد انتظار آموزش

این دوره با هدف شکل‌گیری درکی عملی از مسئولیت داوطلب در شرایط اضطراری اجرا شد. انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان، متناسب با حدود آموزش دریافت‌شده و با رعایت دستور نیروهای مسئول، بتوانند:

  • پیش از ورود به صحنه، خطرها و ایمنی محیط را بررسی کنند.
  • در موقعیت‌های مجاز، کمک‌های اولیه پایه و اقدامات اولیه ایمن را انجام دهند.
  • از اقدام‌های غیرضروری، پرخطر یا خارج از توان خود پرهیز کنند.
  • در تخلیه، هدایت افراد و سامان‌دهی اولیه محیط، نقشی آرام و هماهنگ داشته باشند.
  • اطلاعات ضروری را کوتاه، دقیق و قابل اتکا به نیروهای امدادی منتقل کنند.
  • به‌عنوان عضوی از یک تیم، مسئولیت مشخص خود را در چارچوب فرماندهی صحنه دنبال نمایند.

آمادگی در برابر بحران، با یک دوره آموزشی به پایان نمی‌رسد؛ اما با آموزش درست، تمرین مستمر و شناخت مسئولیت فردی آغاز می‌شود. برگزاری این کارگاه، گامی در مسیر توسعه ظرفیت داوطلبی و تقویت مشارکت مسئولانه جوانان بود؛ ظرفیتی که در کنار نهادهای تخصصی و در چارچوب ضوابط امدادی، می‌تواند در روزهای سخت برای جامعه مفید و اثرگذار باشد.

مؤسسه مردم‌نهاد جوانان فروغ فردای کومش، از همراهی جمعیت هلال احمر شهرستان سمنان، مدرس ارجمند دوره، مجموعه عوامل اجرایی و تمامی شرکت‌کنندگانی که با دقت، مسئولیت‌پذیری و مشارکت فعال در این برنامه حضور یافتند، صمیمانه قدردانی می‌کند.